Erkek ve Dişi Kediler Arasındaki Farklar: Kızgınlık, Beslenme ve Davranış Farkları

“Kedi kedidir, fark olmaz.” düşüncesi aslında tam doğru değil. Erkek ve dişi kediler arasındaki farklar konusunda benzerlik açısından pek çok ortak nokta olsa da bazı küçük ama önemli farklılıklar var. Bu farklılıklar en çok kızgınlık döneminde ve fizyolojik özelliklerde kendini gösteriyor.

 

Peki, erkek ve dişi kediler hangi hastalıklara daha yatkın? Kızgınlık dönemleri nasıl ilerler? Sağlıklarını korumak için nelere dikkat etmek gerekir? Bu yazıda, sorularınıza yanıt bulacak ve kedinizin cinsiyetine göre bakımını nasıl daha bilinçli yapabileceğinizi öğreneceksiniz.

 

Erkek Kedi Bakımı Hakkında Bilmeniz Gereken Farklar

 

Erkek kedi bakımı hakkında bilmeniz gereken 2 önemli fark. 👇🏻

 

1. İdrar yolu enfeksiyonu ve tıkanma riski

 

Erkek kedilerde idrar yolu enfeksiyonu ve tıkanıklığı daha sık görülür. Bunun nedeni, erkek kedilerde üretranın (mesaneden başlayarak idrarın atılmasını sağlayan kanal) daha dar olması. Bu problemlerin en sık görüldüğü yaş aralığı ise 4,5 ile 9 yaş arası.

 

Özellikle taş veya enfeksiyon nedeniyle oluşan küçük pıhtı veya parçacıkların idrar kanalını tıkaması çok tehlikeli. İdrar uzun süre dışarı atılamazsa toksik hale gelir ve ardından kana karışarak diğer hayati organların zarar görmesine yol açabilir.

 

Bu risk dişi kedilerde de var ancak erkek kedilere oranla risk çok daha düşük. Erkek bir kediye sahipseniz bu riski düşürmek için uygulayabilecekleriniz:

 

• Su içmeye teşvik etmek için farklı bir noktaya ikinci bir su kabı koyun.
• Hijyeni artırmak için Oligatto Zeytin Çekirdeği Kumu gibi tozsuz kumlar kullanın.
• Çeşmeye bağlanan otomatik su değişimi yapan su kapları kullanın.
• Yaş ve konserve mama tüketimini artırın, kuru mamayı hafif ıslatın.

Ayrıca idrar yolu enfeksiyonunda stres ciddi bir faktör. Özellikle ani çevre ve yaşam değişikliklerinde idrar yollarıyla ilgili sorunlar daha sık ortaya çıkabilir.

 

2025’te yayımlanan iCatCare uzman konsensusu, alt üriner sistem hastalıklarının (yani idrar kesesi ve idrar yolu problemlerinin) en yaygın sebebinin idiopatik sistitis olduğunu vurguluyor.

 

• “İdiopatik” demek, kesin nedeni bulunamayan.
• “Sistitis” ise mesane iltihabı anlamına geliyor.

Yani kedilerde çoğu zaman idrar yolu tıkanmasının ya da idrar sorunlarının arkasında enfeksiyon ya da taş haricinde stres kaynaklı mesane iltihabı yatıyor.

 

2. İşaretleme (spraying) davranışı

 

Erkek kediler, çiftleşme döneminde “spraying” adı verilen bir kızgınlık davranışı sergiler. Bu sırada evin farklı köşelerine ağır ve keskin kokulu bir sıvı bırakırlar. Asıl amaçları çevredeki dişilerin dikkatini çekmektir. Çiftleşemediklerinde ise agresifleşip hırçın davranışlar gösterebilirler.

 

Bu sıvının kokusu idrara çok benzer fakat çok daha yoğun ve kalıcı olur. Halı, koltuk ya da yastık gibi eşyalara sinerse çıkarmak neredeyse imkansız hale gelebilir. Bu da hem kediniz hem de sizin için ciddi bir yaşam zorluğuna dönüşür.

 

Bu sorun nasıl çözülür? Hayır, çiftleştirerek değil.

 

Bu, bilinçsiz kedi sahiplerinin ilk aklına gelen sağlıksız ve kalıcı olmayan yöntem. Ancak kedinizi yavrulatma amacınız yoksa ve özellikle doğan yavrulara bakacak kimse yoksa kesinlikle bu yönteme başvurmayın.

 

Çünkü kediniz çiftleştiğinde sorun tamamen çözülmez. Kısa süreliğine normale dönmüş gibi görünse bile çok geçmeden kızgınlık belirtilerini yeniden göstermeye başlar.

 

Kalıcı ve kesin yöntemi sorarsanız: kısırlaştırma.

 

Spreyleme davranışının önüne geçmek ve kedinizin üreme baskısını ortadan kaldırmak için kedinizi kısırlaştırmak zorundasınız. Kediniz kısırlaştırma sonrasında koku bırakma alışkanlığını bırakır ve daha sakin bir karaktere bürünür.

 

Spreyleme davranışı gösteren erkek kediniz için diğer yapabilecekleriniz:

 

• Kokuyu doğru temizleyin: Spreylenen alanları temizleyicilerle silin. Koku tamamen yok olmazsa kedi aynı yeri tekrar işaretler.
• Stres faktörlerini azaltın: Çevresel değişiklikleri en aza indirin. Oyun ve ilgiyle kedinin stresini azaltmak işe yarayabilir.
• Veteriner kontrolü: Sık tekrarlayan işaretleme sağlıksız olabilir. Aşırı kızgınlık belirtileri için veterinerinizle görüşün.

 

Dişi Kedi Bakımı Hakkında Bilmeniz Gereken Farklar

 

Dişi kedi bakımı hakkında bilmeniz gereken 3 önemli fark. 👇🏻

 

1. Üreme sağlığı: kızgınlık döngüsü ve pyometra

 

Dişi kedilerin kızgınlık dönemi erkeklerdeki gibi “spreyleme” davranışına hiç benzemez. Kızgınlık dönemine giren dişi kediler çok yüksek sesle miyavlar ve hatta evden kaçma girişiminde dahi bulunabilir. Bu da hem kedi hem sizin için zorlayıcı bir sürece dönüşür.

 

Bu dönemde kedinizi kesinlikle bir sokak hayvanı ile çiftleştirmeyi düşünmeyin. Doğacak yavrulara bakma imkanınız yoksa başka bir ev kedisiyle çiftleştirme fikri de hiç sağlıklı değil. Çoğu zaman kısırlaştırma; kalıcı, sağlıklı ve kesin çözümdür.

 

Ek olarak kısırlaştırılmamış dişi kedilerde pyometra (rahim enfeksiyonu) yaşamı tehdit eden bir tablo haline gelebilir. Çoğu durumda acil cerrahi müdahale gerektiren bu riski ortadan kaldırmanın yolu ise yine kısırlaştırmadan geçiyor.

 

2. Meme tümörü riski ve “erken kısırlaştırma” etkisi

 

Dişi kedilerde meme tümörlerinin büyük bölümü malign seyreder. İlk kızgınlık öncesi kısırlaştırmanın kedilerde meme kanseri riskini %91 oranında azaltabileceğine dair bir çalışma mevcut. Peki, dişi kedinizi bu riske karşı korumak için başka ne yapabilirsiniz?

 

• İlk kızgınlık öncesi kısırlaştırma hakkında veterinerinle konuşun.
• Meme dokusunda nodül/kitle kontrolünü rutin hale getirin.
• Elinize gelen en küçük sertliği bile dikkate alarak veterinere başvurun.

 

3. Anne kedilerde artan beslenme ihtiyacı

 

Normalde erkek ve dişi kedilerin beslenme süreçlerinde bir fark yok. Ancak anne kedilerin kalori ihtiyacı arttığı için daha besleyici mamalara geçiş yapılabilir. Örneğin konserve anne/bebek mamaları hem anne hem bebek kediler için gelişimi destekler.

 

Birçok marka, anne ve yavru kediler için özel konserve mamalar üretiyor. Bu mamalar, diğer konservelere göre daha yüksek protein içeriyor. 

 

Uzmanların önerdiği mama içeriği:

 

• Yavru kediler (0–12 ay): En az %30–35 ham protein, %15–20 yağ oranı. Çünkü hızlı büyüme dönemindeler ve kas, kemik, bağışıklık gelişimi için daha yüksek proteine ihtiyaç duyarlar.
• Emziren anne kediler: Yavru kedilere yakın düzeyde, yani %30+ protein ve %15–20 yağ içeren mamalar tercih edilmeli. Enerji ihtiyacı çok yüksek olduğundan anne kedi yavru mamasıyla da beslenebilir.
• Protein kaynağı: Et/tavuk/balık gibi hayvansal proteinler ağırlıklı olmalı. Bitkisel protein yüksekliği sindirimi zorlaştırır ve besin değerini düşürür.

Özet: Anne ve yavru kediler için mama seçerken en az %30 protein ve %15 yağ oranı aramalısınız. İçeriğin ilk sırasında “et/tavuk/balık unu” veya “taze et” gibi gerçek hayvansal protein kaynakları yer almalı.

 

Erkek ve Dişi Kediler Arasındaki Farklar: Kısırlaştırma Sonrası Bakım

 

Erkek ve dişi kedilerde kısırlaştırmanın önemi aynı. Ancak operasyon yöntemi, iyileşme süreci ve dikkat edilmesi gerekenler farklı.

 

Erkek kedilerde kısırlaştırma

 

• Operasyon şekli: Testisler küçük bir kesi atılarak vücuttan alınır. Ancak büyük bir kesi olmadığı için iyileşme süreci dişi kedilere göre daha kısa olur.
• İyileşme süresi: 7–10 gün içinde toparlar. Yara küçük olduğu için enfeksiyon riski düşüktür.

 

Operasyon sonrası ilk 24 saat halsizlik ve iştahsızlık normal. Ama yara bölgesini yalamaması için yakalık kullanmak çok önemli. Yara küçük olsa da şişlik, kızarıklık ya da akıntı görmeniz durumunda veterinerinize haber verin.

 

Dişi kedilerde kısırlaştırma

 

• Operasyon şekli: Karın boşluğu açılır, yumurtalıklar ve çoğunlukla rahim alınır. Daha büyük ve derin bir operasyon olduğu için iyileşme süreci erkeklere göre daha uzundur.
• İyileşme süresi: 10–14 gün sürer. Dikişler alınana kadar dikkatli takip edilmesi gerekir.

 

İlk birkaç gün zıplaması, koşması dikişlere zarar verebilir. Yara bölgesi daha açık daha hassas olduğundan mutlaka yakalık kullanın. Olası enfeksiyon belirtilerini (kötü koku, akıntı, kızarıklık) rutin olarak kontrol edin.

 

SSS

 

Erkek kedi mi daha uysal dişi kedi mi?

 

Cinsiyete bağlı olarak bir kedinin uysal olup olmayacağı belirlenemez. Sosyal yaşam, kısırlaştırma, ırk ve bireysel karakter kedinizin uysallığını daha çok etkiler.

 

Erkek kedilerin koku bırakmaması için ne yapmalı?

 

“Erkek kediler, kısırlaştırma sonrası ‘spraying’ yani koku bırakma davranışını tamamen bırakır. Kısırlaştırılmadıkları sürece bu alışkanlık belli aralıklarla tekrarlar.

 

Dişi kedi kızgınlık dönemi ne kadar sürer?

 

Dişi kedilerde kızgınlık çoğu zaman 3-14 gün, ortalama olarak 5-7 gün sürer. Eğer kedi kısırlaştırılmaz ve çiftleşmezse kızgınlık belirtileri birkaç hafta içinde tekrar eder.